Paylaş


Turfanda sebze meyva deyimi nereden geliyor?

 

"Turfanda sebze meyva" deyimi nerden geliyor? Turfan Su Kanalları Sistemi"nden. 
Aşağıdaki linklerde uygarlık tarihinin çok önemli bir mühendislik harikasını göreceksiniz.
 
Bundan 3500 yıl önce (bazıları halen dahi kullanılabilen) barajlar yapmış Hititler"in, 2800 yıl önce akıl almaz su kanalları yapmış Urartular"ın, Karez Su Sistemi"nin, yani su mühendisliği harikalarının varisleri.
Taklamakan Çölü (Çin - Doğu Türkistan"da). Taklamakan"ın yerel anlamlarından biri de "geri dönülmez"dir. Burası dünyanın en acımasız coğrafya parçalarından biri... Sıcaklık, kum tepelerinde 82, kuytularda bile 55 oC ...
 
Ve böyle bir ortamda, akıl almaz (insan yapısı) bir vaha en leziz meyvalar, en güzel sebzeler, uçsuz bucaksız bağlar düzenlenebilmiş. Dünyaya yalnızca üzüm ihracatının bile binlerce tonu bulduğu bir vaha...
 
Burası (İpek Yolu"nun kuzey güzergâhı üzerinde bulunan) Turfan, "turfanda" sözcüğünün kaynaklandığı yer. Bu vaha "Kariz/kehriz su sistemi" ile yaratılmış...
 
Tepeleri karlı Tanrı Dağlarının eteklerinde açılan kuyularda toplanan sular 60 km ötedeki Turfan Vadisi"ne getirilmiş. Çölün korkunç sıcaklığında buharlaşmasın diye yeraltında oluşturulan tünellerden bu su yalnızca 60 km öteye götürülmemiş, uzunluğu 3 ilâ 30 km arasında değişen sayısı bin kadar yeraltı kanalı ile arazide yayılıp bir şebeke oluşturması da sağlanmış. Bu yeraltı su tünelleri şebekesinin toplam uzunluğu 5000 km. (İstanbul ile Ağrı arasındaki uzaklığın 3,5 katı).
 
Tünellerin yüksekliği yaklaşık 1,5 metre. Kazılan toprağın yüzeye çıkartılması ve tüneldeki işçilerin hava alabilmesi için 10-20 metrede bir kuyu/baca oluşturulmuş. Ayrıca, arazi bu kanallardan su çekmek için kullanılan kuyularla dolu. Derinliği bazısında 100, 90, 80 metre olan, sonra 10 metreye kadar düşebiliyor.
 
Su, derinliği başlangıçta 110, en uç noktada ise 10 metre olan kanallarda yer çekimi sonucu akıyor. O kadar uzun bir mesafede doğrultuyu ve doğru eğimi sağlayıp koruyacak hesaplamaların nasıl yapıldığı meçhul.
 
Ve Uygur bölgesindeki Türklere ait bu mühendislik harikasının tarihi, M.Ö. 500.
Bu anlatılanlara ilişkin linkler aşağıdadır. Üçünü de seyredin lütfen.
Karız Kanalları - Turfan: http://www.youtube.com/watch?v=DnvVEyeELAI 
Turfan Karız Su Kanalları: http://www.youtube.com/watch?v=1kVjQ9ySYX0&feature=related 
Deserto del Taklamakan e Oasi di Turpan: http://www.youtube.com/watch?v=nstTIibjtr8 
Yazan: Süleyman Uyar
13 Temmuz 2011
www.yenialanya.com






© 2017 WebNaturel Doğal ve Sağlıklı Yaşam
Efes TECHNOLOGy