Paylaş


TAM TAHIL ÜRÜNLERİNİN BESLENME VE SAĞLIK YÖNÜNDEN ÖNEMİ

Tahıl tanesi öz (ruşeym), kepek ve endospermden oluşmuştur. Öz ve kepek bölümleri B-12 dışındaki B grubu vitaminler ve mineraller açısından endosperm oluşmuştur. Yağ, tanenin daha çok öz kısmında bulunur. Bu yağ daha çok çoklu doymamış omega-6 ve omaga-3 elzem yağ asitlerinden oluşur. Öz ve kepekte diyet posası ve lifini oluşturan öğeler, fenoller, fitatlar, sapininler, selenyum, çinko ve tokotrienoller savunma sistemi için gerekli öğelerdir. Diyet posası kalın bağırsağın çalışmasında etkindir. Diyet posası, magnezyum ve krom; kan şekeri ve kolesterolün denetiminde yardımcıdır. Böylece öz kepeği ayrılmadan hazırlanan tahıl ürünleri kanser, kalp hastalıkları, yüksek tansiyon ve diyabet gibi kronik hastalıkların risklerinin azaltılmasında yardımcı olur. Tahıl tanesinin ürünlerinde bu üç bölümün bileşimi farklı olduğundan tane öğütülürken kolayca ayrılabilir. Bu nedenle aşırı saflaştırılmış tahıl ürünlerinin besleyici değerleri azaldığı gibi kronik hastalıklardan koruyucu nitelikleri de ortadan kalkar. Tam tahıl ürünlerine dayalı geleneksel beslenme biçiminin terk edilerek saflaştırılmış tahıl ürünleri, şekerli ve yağlı besinleri daha çok tüketmeye başlayan toplumlarda şişmanlık ve kronik hastalıkların riskleri artmaktadır. Bu tür beslenme biçiminde saflaştırılmış tahıl ürünlerinde B grubu vitaminlerin yetersizliklerine bağlı olan hastalıklar da ortaya çıkabilmektedir.

DİYET POSASI (LİFLİ) ve SAĞLIĞIMIZ

Tanım:

Diyet posası bitki hücre duvarını oluşturan nişasta olmayan polisakkaritler, sindirilmeyen oligosakkaritler, lingin ve dirençli nişastadan oluşan karışımdır. Diyet posası çözünür ve çözünmez posa olarak iki gurupta toplanır. Toplam diyet posasının çoğunluğu çözülmez posadır. Çözülür posa oranı değişik analitik yöntemlere göre yüzde 15-50 arasındadır. Çözülmez posayı oluşturan öğelerin başlıcaları; selüloz, hemiselüloz, lingin ve bunun 'Maillard Tepkimesi'yle oluşan polimerleridir. Çözünür posa; pektin sakızlar oligosakkaritlerden B-glukan yapıda olanlar müsilajlar ve dirençli nişastadan meydana gelir.

Kaynakları:

Diyet posası içeriği en yüksek besin grupları sırasıyla, kurubaklagiller (% 3-7 25-9), sert kabuklu meyveler (%5-2 14-3), tahıl ürünleri (% 1 0- 7, 5), sebzeler (% 1, 0 12-3) ve meyvelerdir (% 0 4-24 0). Çiğ olanlar pişmişlerden, kabuklu olanlar kabuksuzlardan daha çok diyet posası içerir. Tahılların kepeğe özünün ayrılması posa içeriğini büyük ölçüde azaltır. Teknolojik süreçlerle doğal besinlerden diyet posası konsantrasyonları üretilir. Bunların başlıcaları, guar, sakız, psyllium tohumu, narenciye posası, soya polisakkaritleri ile buğday yulafı, arpa ve pirinç kepeğidir.

Önerilen Diyet Posası Alım Düzeyi :

Yirmi yaş üstü bireyler için 25-30 g/gün (10-13 g/1000kkal)

İki yaş üstü çocuklar için 5 g/gün, yaş ilerledikçe arttırılır.

Sindirim Sistemi Etkinliği :

Mide boşalmasını geciktirir, yeme isteğini azaltır, ince bağırsakta viskositeyi arttırarak monosakkaritlerin emilmini azaltır. Kalın bağırsakta çözünür posa bakteriler tarafından hızla (% 100) fermente edilerek kısa zincirli yağ asitleri oluşur. Çözülmez posanın fermente edilebilirliği daha düşüktür. Diyet posası dışkılama sıklığı ve dışkı ağırlığını arttırarak bağırsakta oluşan kalıntıların hızla dışarı atılmasını sağlar.

Diyet Posasının Hastalıklardan Korumadaki Etkinliği:

Diyet posası özelikle çözünür posa kalın bağırsak florasını olumlu yönde değiştirerek zararlı bakterilerin çoğalmasını, bunların karsinojen üretmesini ve toksik öğelerin bağırsak hücresiyle temas süresini azaltarak kalın bağırsak rektum kanserinden korunmada yardımcı olur. Diyet posasının 13 g/gün arttırılmasıyla bu tür kanserin % 31 azaltabileceği saplanmıştır. Dışkılamayı arttırarak kabızlığı, divertiküler hastalıkları önler. Diyet posası bağırsaklardan kolesterol ölçüsü safra asitlerinin emilimini azaltarak ve karaciğerde kolesterol sentezini yavaşlatarak kan kolesterolünün düşürülmesinde yardımcı olur.

Genelde posa içeriği yüksek besinlerin glisemik indeksleri düşüktür. Bu tür besinlerin diyabetli bireylerin diyetlerinde bulundurulması kan şekeri denetiminde yardımcı olur.

Günlük beslenmede ½ -1 porsiyon kurubaklagil yemeklerinden, 3-4 porsiyon sebzelerden, 2-3 porsiyon meyvelerden, 3 dilim kepekli ekmek, ½-1 porsiyon esmer, bulgur veya yulaf gevreği yer aldığında, diyet posası gereksinimi karşılanabilir. Bu tür beslenme alışkanlığı olmayanlar ve kabızlık sorunu olanlar özel hazırlanmış posa konsantrasyonları alabilir. Bağırsakları çok çalışanların bu tür ürünleri kullanmamaları gerekir.


Prof. Ayşe BAYSAL









© 2017 WebNaturel Doğal ve Sağlıklı Yaşam
Efes TECHNOLOGy